Opinia ZNP ws. subwencji ogólnej w roku 2022

Opinia ZNP do projektu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022.

Stanowisko Związku Nauczycielstwa Polskiego do przedłożonego projektu rozporządzenia jest negatywne.

Projekt subwencji na rok 2022 nie gwarantuje prawidłowego zabezpieczenia finansowania zadań oświatowych w sposób umożliwiający zabezpieczenie prawidłowej ich realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego.

Warszawa, 23 listopada 2021 r.

Szanowny Pan Dariusz Piontkowski

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki

Związek Nauczycielstwa Polskiego w odpowiedzi na pismo z dnia 05 listopada 2021 r. przesyła opinię do projektu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022.

Stanowisko Związku Nauczycielstwa Polskiego do przedłożonego projektu rozporządzenia jest negatywne.

I. Zgodnie z wstępnym algorytmem podziału subwencji oświatowej w roku 2022 szacuje się, że finansowy standard A wyniesie ok. 6.118 zł. W stosunku do roku 2021, w którym finansowy standard A wynosi 6069 zł, wzrośnie on o ok. 0,8%, tj. o ok. 49 zł. W 2020 r. wzrost standardu A wynosił odpowiednio 418 zł i 7,5%.

Tak więc w 2022 r. mamy do czynienia ze śladowym wzrostem wysokości finansowego standardu A.

Tak niewielki wzrost wysokości standardu A to skutek nieznacznego, bo jedynie o 2,6% wzrostu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2022 w stosunku do roku 2021.

Zdaniem Związku Nauczycielstwa Polskiego podwyższenie finansowego standardu A w roku 2022 do kwoty 6.118 nie gwarantuje prawidłowego zabezpieczenia finansowania zadań oświatowych w sposób umożliwiający zabezpieczenie prawidłowej ich realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego.

Treść uzasadnienia w zakresie zwiększenia wysokości finansowego standardu A całkowitym milczeniem pomija kwestię zabezpieczenia środków na podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli w roku 2022.

Uzasadnienie projektu rozporządzenia w ogóle nie odnosi się do kwestii podwyżki wynagrodzeń nauczycieli w roku 2022, tak więc uznać należy, że resort edukacji nie planuje żadnych podwyżek wynagrodzeń w kolejnym roku.

Podobnie nie znajduje zabezpieczenia koszt, jaki samorządy będą musiały ewentualnie ponieść na pokrycie skutków planowanej przez Ministra Czarnka reformy zatrudnienia nauczycieli (koszty odpraw związanych z rozwiązaniem stosunków pracy, odpraw emerytalnych, etc.).

II. W § 1 ust. 2 pkt 5 projektu rozporządzenia zawarto definicję etatów nauczycielskich z której to wyłączono liczbę nauczycieli przebywających na urlopach wychowawczych, macierzyńskich, rodzicielskich, ojcowskich i urlopach na warunkach urlopu macierzyńskiego.

Norma ta wyłącza ww. etaty nauczycielskie spod zabezpieczenia finansowania ze środków subwencji oświatowej, niezależnie od tego, czy urlopy te obejmują cały rok kalendarzowy, czy też jedynie jego część.

Oznacza to, że wynagrodzenie nauczyciela korzystającego z ww. urlopów przez część roku, a przez część roku pobierającego wynagrodzenie z tytułu świadczenia pracy w szkole, stanie się kosztem nieuwzględnionym w kwocie subwencji oświatowej, a więc kosztem finansowanym w konsekwencji przez organ prowadzący.

III. W treści projektu rozporządzenia ponownie nie została również wyodrębniona pozycja związana z kosztami wypłat tzw. dodatku uzupełniającego w związku z niewypłaceniem nauczycielom kwot średniego wynagrodzenia w wysokości przewidzianej prawem. Obowiązek wypłaty dodatku uzupełniającego występuje do końca roku, w którym wyliczono nieosiągnięcie stawek średniego wynagrodzeń nauczycieli – a więc faktycznie w ramach tych samych środków subwencyjnych.

Dodatek uzupełniający nie jest składnikiem wynagrodzenia nauczycieli, więc formalnie nie powinien być uwzględniony w części oświatowej subwencji ogólnej dotyczącej wynagrodzeń. Powstaje więc wątpliwość, z jakich źródeł dodatek uzupełniający będzie wypłacany i czy mają to być środki pochodzące z części oświatowej subwencji ogólnej, czy też innej.

Brak jest korelacji między zadaniem jednostek samorządu terytorialnego związanym z wypłatą dodatku uzupełniającego a koniecznością zagwarantowania przez państwo w dochodach organów prowadzących źródeł jego finansowania.

IV. Należy także przypomnieć, że od 1 września 2017 r. zgodnie z dyspozycją art. 42 ust. 2d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1762 z późn. zm.) – dalej KN, nauczyciel nie prowadzi w ramach zajęć i czynności statutowych (art. 42 ust. 2 pkt 2 KN) zajęć świetlicowych oraz zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Oznacza to, że zajęcia rozwijające uzdolnienia, zajęcia rozwijające umiejętności uczenia się oraz zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze są obecnie zajęciami płatnymi, wchodzącymi w skład obowiązkowego pensum. Wydaje się, że wobec zaplanowanej kwoty wzrostu kwoty subwencji oświatowej, także i ten koszt nie został uwzględniony w ramach zadań finansowanych z tejże subwencji, skoro nie wymienia się tego zadania wśród celów finansowanych z subwencji.

Należy zauważyć, że wśród zadań finansowanych z subwencji oświatowej nie została wymieniona kwestia finansowania nowej kategorii płatnych zajęć, które wcześniej zaliczane były do kategorii zajęć statutowych. W związku z tym powstaje kluczowe pytanie w jakim zakresie ww. zadania zostaną sfinansowane z części oświatowej subwencji ogólnej, w jakiej części z 0,4% rezerwy subwencji oświatowej, a jaką część sfinansować będą musiały samorządy terytorialne z własnych dochodów.

Finansowanie ww. zajęć jest zadaniem, które powinno zostać wymienione w treści § 1 ust. 2 pkt 1 lub w § 2 projektu niniejszego rozporządzenia – jako element obligatoryjnych zadań szkolnych. Brak wykazania tego zadania wywołuje wątpliwości co do zabezpieczenia jego finansowania w środkach subwencyjnych.

Ponadto w związku z tym, że niektóre zajęcia wskazane w treści art. 42 ust. 2d KN wykonywane w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej wymagają zwiększonych nakładów pracy i logistycznych, należy ewentualnie rozważyć wprowadzenie dodatkowej wagi uwzględniającej te uwarunkowania.

V. Negatywnie należy zaopiniować zmianę sposobu naliczania wagi wiejskiej (P1, P2), wiążąc ją ze wskaźnikiem zamożności jednostek samorządu terytorialnego. W zakresie JST, dla których wskaźnik zamożności jest mniejszy lub równy 1,4 lub które otrzymują część wyrównawczą subwencji ogólnej, proponuje się, aby wartość wagi wynosiła 0,4.

Zdaniem resortu edukacji zastosowanie kryterium dotyczącego otrzymywania części wyrównawczej subwencji ogólnej jest uzasadnione, gdyż część wyrównawcza subwencji ogólnej jest przekazywana dla gmin, powiatów i województw, które charakteryzują się niższym poziom dochodów podatkowych na 1 mieszkańca w porównaniu do średniej krajowej. Rozwiązanie to ma zapobiec sytuacji, w której uwzględnienie w liczeniu wskaźnika zamożności kwoty części wyrównawczej subwencji ogólnej spowoduje, że dany samorząd osiągnie wskaźnik zamożności powyżej 1,4 i w konsekwencji zostałyby mu naliczone niższe środki w zakresie tzw. wagi wiejskiej.

Zdaniem ZNP powyższa zmiana będzie stanowiła pretekst do likwidacji szkół wiejskich. Uzasadnieniem będzie zmniejszenie zabezpieczenia płynności finansowania tychże szkół w ramach subwencji oświatowej.

To, że zmiana naliczana wag wiejskich będzie dotyczyło zamożniejszych jednostek samorządu terytorialnego nie będzie miało znaczenia w sytuacji faktycznego zmniejszenia finansowania dla szkół wiejskich. Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego będą podejmowały działania ograniczające koszty prowadzenia szkół wiejskich, także poprzez ich likwidację lub przekształcenie.

Spowoduje to dalszą marginalizację szkolnictwa wiejskiego i dalsze pogorszenie dostępności oświaty dla uczniów z terenów wiejskich.

VI. Negatywnie należy zaopiniować wprowadzenie do płacowego wskaźnika struktury zatrudnienia nauczycieli Wa,i (pkt 2 ppkt 6) pracowników zatrudnionych na podstawie art. 15 ustawy z dnia 14.12.2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) – dalej u.p.o.

Wiązanie zasad naliczania wynagrodzeń nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami, jest kolejnym krokiem w rozmywaniu statusu zawodowego nauczyciela, poprzez zastępowanie go stanowiskami pracy „pedagogicznopoodbnymi”, które nie są regulowane przepisami pragmatyki nauczycielskiej.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 6 w zw. z ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 14.12.2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) – dalej u.p.o. zatrudnienie za zgodą organu prowadzącego osoby posiadającej przygotowanie zawodowe uznane przez dyrektora szkoły za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć następuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.) – dalej k.p., oraz za zgodą organu prowadzącego.

„Pracownicy szkoły zajmujący się pracą dydaktyczną mają z zasady status nauczycieli, co wiąże się ze stosowaniem do nich Karty Nauczyciela. Przepis art. 15 u.p.o. pozwala jednak na odstępstwo od zasady, że takie osoby nie mogą wykonywać pracy dydaktycznej, wychowawczej lub opiekuńczej bezpośrednio z uczniami lub wychowankami bądź na ich rzecz. (M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art.15).

Tak więc osoba zatrudniona na podstawie art. 15 u.p.o. nie jest nauczycielem w rozumieniu ustawy Karta Nauczyciela.

Stąd też pracownicy ci – dla klarowności rozdziału ich statusu prawnego w odniesieniu do statusu prawnego nauczycieli, powinni być uwzględnieni w obecnym wskaźniku Wr, a więc w średnim dla kraju wskaźniku wydatków rzeczowych oraz wydatków płacowych dla pracowników administracji i obsługi.

VII. Ministerstwo Edukacji Narodowej po raz kolejny wydaje rozporządzenie naruszające zasady prawidłowej legislacji.

1. W treści załącznika do rozporządzenia (pkt 2 ppkt 6 lit. b załącznika do projektu niniejszego rozporządzenia) utrzymano regulację, iż w przypadku, gdy ogólna liczba nauczycieli oraz liczba uczniów lub słuchaczy szkół, dzieci, które ukończyły 6 lat lub więcej w roku bazowym w danej jednostce samorządu terytorialnego jest równa zero, płacowy wskaźnik struktury zatrudnienia Wa,1 jest równy 1.

Zatem Ministerstwo Edukacji Narodowej po raz kolejny nie dokonało przywrócenia regulacji dotyczących wskaźnika korygującego Di, jakie obowiązywały przed zmianami w 2014 r., i nadal konsekwentnie powiela błędy poprzednich rządów, mimo zastrzeżeń pisemnie podnoszonych przez ZNP w wielu wystąpieniach.

Z tego względu ZNP ponownie wnosi o zmianę sposobu obliczania algorytmu podziału subwencji oświatowej tak, aby odzwierciedlał on delegację ustawową, określoną w treści art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1672 ze zm.) – dalej u.d.j.s.t.

Z treści art. 28 ust. 6 u.d.j.s.t. uzależnia podział części oświatowej subwencji ogólnej z uwzględnieniem m.in.:

typów i rodzajów szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz stopni awansu zawodowego nauczycieli,
liczby uczniów w szkołach i placówkach,
liczby dzieci, które ukończyły 6 lat lub więcej w roku bazowym, objętych wychowaniem przedszkolnym w przedszkolach.
Tymczasem wskaźnik korygujący Di w części dotyczącej płacowego wskaźnika struktury zatrudnienia Wa,i w szkołach i placówkach dla których organem prowadzącym jest jednostka samorządu terytorialnego (pkt 2 ppkt 6 pppkt 2 lit. b załącznika do projektu niniejszego rozporządzenia) został ustalony w wysokości 1 w sytuacji, gdy ogólna liczba etatów nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego oraz liczba uczniów lub słuchaczy szkół, dzieci, które ukończyły 6 lat lub więcej w roku bazowym w szkołach i placówkach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego – wynosi 0.

Dotyczy to sytuacji, gdy jednostka samorządu terytorialnego wyzbyła się ustawowego obowiązku prowadzenia szkół samorządowych. Wskaźnik ten ma zabezpieczać wysokość subwencji oświatowej dla ww. jednostki samorządu terytorialnego na dotychczasowym poziomie, mimo nie wykazania przez daną jednostkę samorządu terytorialnego nauczycieli zatrudnionych w szkołach samorządowych.

Wyzbywanie się przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązku prowadzenia szkół publicznych, na gruncie obowiązujących do 2014 r. przepisów dotyczących finansowania zadań oświatowych, wywoływało skutek w postaci drastycznego obniżenia wysokości subwencji oświatowej. Wiązało się to nawet z 80% obniżką kwoty subwencji oświatowej.

Dlatego też w 2014 r. do treści rozporządzenia o podziale części oświatowej subwencji ogólnej MEN wprowadził wskaźnik korygujący Di w wielkości 0,87. Wskaźnik ten miał zabezpieczać wysokość subwencji oświatowej na określonym poziomie, mimo niewykazania przez daną jednostkę samorządu terytorialnego nauczycieli zatrudnionych w szkołach samorządowych (a więc zatrudnionych na podstawie ustawy Karta Nauczyciela).

W rozporządzeniu o podziale części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2015, resort edukacji wprowadził regulację stanowiącą rozwinięcie rozwiązania z roku 2014 – zwiększenie wskaźnika Wa,i z 0,87 do 1.

W przedstawionym do zaopiniowania projekcie rozporządzenia na 2021 r. również przyjęto wskaźnik korygujący w tej samej wielkości, jaki obowiązywał w latach ubiegłych.

Z dokonanej przez MEN zmiany wskaźnika korygującego Di w części Wa,i dotyczącego płacowego wskaźnika struktury zatrudnienia w szkołach samorządowych – wynika wniosek wstępny, że ustawodawca określając system oświaty publicznej nie przewidział możliwości całkowitego wyzbycia się obowiązku prowadzenia szkół publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego, skoro nie określił adekwatnego sposobu wyliczania subwencji oświatowej w takim przypadku.

Do 2014 r. (czyli do chwili wprowadzenia wskaźnika Di o wielkości 0,87) dofinansowanie oświaty prywatnej zawsze uzależnione było od nakładów opartych o płacowy wskaźnik struktury zatrudnienia w szkołach samorządowych, uwzględniający m.in. ilość nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego, zatrudnionych w szkołach samorządowych (wskaźniki Wsi, Wki, Wmi, Wdi) oraz ich średnie wynagrodzenia (wskaźniki Pks, Pkk, Pkm, Pkd). Nowelizacja z 2014 r. zrywała z dotychczasową praktyką normatywną, zaś niniejsza nowelizacja jeszcze bardziej pogłębia ten proces.

Dodać należy, że z zakwestionowanej regulacji wynika, iż stanowi ona podstawę dla dokonania korzystniejszych wyliczeń subwencyjnych dla samorządów, które nie zatrudniają nauczycieli w szkołach samorządowych. Te samorządy mają zagwarantowaną stałą wysokość subwencji w zakresie w jakiej naliczana jest ona na podstawie struktury zatrudnienia nauczycieli. Natomiast samorządy, które prowadzą szkoły samorządowe i zatrudniają w nich nauczycieli, muszą dokonać szczegółowego wyliczenia wskaźnika korygującego Di w części Wa,i, uwzględniając ilość etatów na poszczególnych stopniach awansu zawodowego i wysokości średniego wynagrodzenia nauczycieli. Zatem w niektórych przypadkach samorządy terytorialne, które działają na podstawie prawa, wykonując swe ustawowe obowiązki, zostaną za to ukarane niższą subwencją oświatową.

Prowadzi to do zachwiania równych zasad ustalania wysokości środków subwencyjnych pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego, które realizują obowiązki ustawowe prowadzenia szkół samorządowych, a tych jednostek, które się tego zadania wyzbyły.

Należy zauważyć, że wprowadzenie do treści rozporządzenia subwencyjnego wskaźnika Di w części dotyczącej płacowego wskaźnika zatrudnienia Wa,i, zdaniem ZNP, wykracza poza kompetencję Ministra Edukacji Narodowej wskazaną w treści art. 28 ust. 6 u.d.j.s.t.

Delegacja wskazana w treści art. 28 ust. 6 pkt 1 i 2 u.d.j.s.t. wyraźnie wskazuje, że sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej następuje z uwzględnieniem typów i rodzajów szkół prowadzonych przez te jednostki oraz stopni awansu zawodowego nauczycieli.

Wskaźnik Di w części dotyczącej płacowego wskaźnika zatrudnienia Wa,i w obecnym brzmieniu nie odnosi się do typów i rodzajów szkół prowadzonych przez te jednostki, ani do stopni awansu zawodowego nauczycieli w tych szkołach, ani do liczby uczniów oraz liczby dzieci, które ukończyły 6 lat lub więcej w roku bazowym, objętych wychowaniem przedszkolnym w przedszkolach.

Stanowi więc przekroczenie delegacji wskazanej w treści art. 28 ust. 6 u.d.j.s.t. – co stanowi poważną wadę legislacyjną.

Projekt rozporządzenia we wskazanej części dokonuje podziału subwencji oświatowej w oderwaniu od kryterium typu i rodzaju szkół prowadzonych przez te jednostki oraz stopni awansu zawodowego nauczycieli, a więc bez związku między treścią aktu wykonawczego a szczegółowym upoważnieniem, wskazanym w treści delegacji ustawowej. Stanowi przekroczenie delegacji ustawowej przewidzianej do wydania aktu wykonawczego.

2. Związek Nauczycielstwa Polskiego od wielu lat nieustannie zwraca uwagę na konsekwencje bezczynności organów państwa w kwestii przekazywania wszystkich szkół samorządowych do prowadzenia podmiotom prywatnym.

W swych wystąpieniach do MEN, żądaliśmy wydania jednoznacznej opinii o bezprawności przekazywania podmiotom prywatnym prowadzenia wszystkich szkół samorządowych, jak i podjęcia działań zapobiegawczych odnośnie zmiany prawa.

Niestety resort edukacji nie tylko takiej opinii nie wydał, ale nie podjął również działań w celu usunięcia bezprawnych – zdaniem ZNP – skutków decyzji organów prowadzących. Jednym z takich skutków było zlikwidowanie wszystkich samorządowych szkół w Gminie Hanna i w Gminie Leśniowice – z jednoczesnym uchyleniem stosowania Karty Nauczyciela.

Uznać ponadto należy, że resort oświaty, niezależnie od aktualnego rozdania parlamentarnego, prowadzi konsekwentną politykę wspierania bezprawnych działań samorządu terytorialnego, polegających na swoistej prywatyzacji oświaty publicznej polegającej na całkowitym wyzbywaniu się obowiązku prowadzenia szkół samorządowych i przekazywaniu wszystkich szkół samorządowych do prowadzenia podmiotom prywatnym.

Na skutek bezczynności Ministerstwa Edukacji Narodowej w tej kwestii po raz kolejny wydawane jest rozporządzenie, które gratyfikuje te samorządy, które wyzbyły się ustawowego obowiązku zakładania i prowadzenia szkół samorządowych. Taką formą gratyfikacji jest bowiem wprowadzenie regulacji umożliwiających zachowanie prawa do subwencji oświatowej w przypadku zaniechania realizacji zadań obowiązkowych, jakim jest obowiązek prowadzenia szkół samorządowych.

3. Na koniec należy zauważyć, że Związek Nauczycielstwa Polskiego na etapie prac w komisjach sejmowych był inicjatorem poprawki do projektu ustawy Prawo oświatowe, na mocy której zabezpieczono każdemu rodzicowi prawo posłania swych dzieci do szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, a także gwarantowano prawa realizacji obowiązku szkolnego przez ucznia w szkole obwodowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Zmiana ta miała gwarantować każdemu rodzicowi możliwość wysłania swojego dziecka do obwodowej szkoły samorządowej.

Poprawka ta została odrzucona na skutek negatywnej opinii resortu edukacji.

W związku z powyższym Związek Nauczycielstwa Polskiego sformułował kolejną poprawkę wskazującą, że prowadzenie szkół podstawowych należy do obowiązkowych zadań własnych gmin. W obecnym brzmieniu żaden przepis ustawy Prawo oświatowe nie wskazuje ww. zadania własnego jako zadania obowiązkowego.

Także i ta poprawka ta została odrzucona na skutek negatywnej opinii resortu edukacji.

Zdaniem Związku Nauczycielstwa Polskiego mamy więc do czynienia z kontynuacją polityki niezgodnej z Konstytucją RP, polegającej na wspieraniu prywatyzacji oświaty publicznej i stopniowego wygaszania obowiązku prowadzenia szkół przez jednostki samorządu terytorialnego. Treść projektu rozporządzenia w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej jedynie utwierdza Związek w tym przekonaniu.

Z poważaniem,

Sławomir Broniarz /-/

Prezes ZNP

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Turnus w Sanatorium ZNP w Nałęczowie

Szanowne Koleżanki i Koledzy, w okresie od 01.09.-15.09.2022r. organizujemy pobyt na turnusie w Sanatorium Uzdrowiskowego w Nałęczowie. Zapisy przyjmujemy pod numerem tel. Biura Oddziału ZNP 748522945 do końca tego roku. Liczba miejsc jest ograniczona. Po zamknięciu listy do cen turnusu podanych poniżej doliczymy koszty przewozu i podamy je zainteresowanym w stosownym czasie. Do końca stycznia 2022r. należy wpłacić zaliczkę w wysokości 300zł. Serdecznie zapraszamy do skorzystania z naszej oferty.

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Pamiętajmy o Tych, którzy odeszli….

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Zapraszamy na spektakl ,,Fanny i Aleksander”

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Sejm: Działania ZNP na rzecz wzrostu płac nauczycieli

27 października Związek Nauczycielstwa Polskiego złoży w Sejmie poprawkę dotyczącą wzrostu wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia 2022 r.

Tego dnia w Sejmie odbędzie się posiedzenie połączonych komisji: Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej poświęcone rozpatrzeniu i zaopiniowaniu dla Komisji Finansów Publicznych rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2022 w zakresie oświaty i wychowania.

Podczas posiedzenia komisji przedstawiciel ZNP przedstawi opinię Związku do projektu budżetu w zakresie oświaty, a także złoży poprawkę dotyczącą wzrostu wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia 2022 r.

Związek Nauczycielstwa Polskiego negatywnie zaopiniował projekt budżetu państwa na rok 2022 w zakresie oświaty i wychowania.

Związek Nauczycielstwa Polskiego uważa, że wzrost wydatków budżetu państwa, jaki został zaplanowany na rok 2022, nie gwarantuje prawidłowej realizacji zadań oświatowych państwa. Przedłożony do zaopiniowania projekt budżetu nie odzwierciedla rzeczywistych potrzeb niezbędnych do realizacji zadań edukacyjnych w roku 2022.

Zdaniem Związku Nauczycielstwa Polskiego założone w budżecie państwa wydatki na oświatę w kontekście zakładanego wzrostu subwencji oświatowej nie zabezpieczają w sposób prawidłowy środków na wynagrodzenia i ewentualne podwyżki wynagrodzeń nauczycieli – z uwzględnieniem nauczycieli zatrudnionych w placówkach nieobjętych subwencją oświatową. Zadanie to nie jest wyszczególniane w ramach katalogu zadań finansowanych z subwencji oświatowej.

Związek Nauczycielstwa Polskiego domaga się wzrostu wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia 2022 r., co powinno wiązać się ze wzrostem kwoty bazowy i zwiększeniem środków dla samorządów w postaci subwencji oświatowej.

Docelowo domagamy się zmiany systemu wynagradzania opartego nie na kwocie bazowej, a na powiązaniu wynagrodzeń ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Zaproszenie na Wernisaż Natalii Irli

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Informacja po rozmowach z MEN

Podczas rozmów 22 października MEiN – partnerzy społeczni, ministerstwo edukacji nie zmodyfikowało swoich dotychczasowych propozycji dotyczących pragmatyki zawodowej nauczycieli, a nawet rozszerzyło je (tzw. godziny karciane także dla nauczycieli wychowania przedszkolnego – 2 godz. i nauczycieli pracujących nie przy tablicy np. bibliotekarzy – 3 godz.)

Oświatowe związki zawodowe podtrzymały swoje stanowisko z 13 października, czyli „zdecydowanie odrzuciły propozycje MEiN dotyczące zmian w pragmatyce nauczycielskiej”.

MEiN natomiast zaproponował:

– spotkanie dwustronne (tylko resort i związki zawodowe bez samorządów)

– spotkanie szefów central związkowych z premierem na temat płac,

– koncepcję wcześniejszych emerytur z art. 88 Karty Nauczyciela, ale bez przedstawienia warunków, na jakich zasadach: starych czy obecnych (UWAGA: zaproponowano emerytury tylko dla tych, którzy do roku 2013 spełnili warunki określone w art. 88 KN w zakresie stażu pracy).

Opinie związków zawodowych do dzisiejszych propozycji MEiN zostaną przedstawione do 5 listopada br.

21 września minister edukacji przedstawił związkom zawodowym propozycje, które polegają m.in. na:

zwiększeniu ewidencjonowanych godzin pracy,
faktycznym zmniejszeniu stawki godzinowej wynagrodzenia,
zmniejszeniu wymiaru urlopu wypoczynkowego,
likwidacji analizy średnich wynagrodzeń jako instrumentu kontrolnego osiągania ustawowych stawek wynagrodzenia,
likwidacji dodatku uzupełniającego,
likwidacji świadczenia na start dla nauczycieli stażystów,
likwidacji funduszu świadczeń socjalnych dla nauczycieli na zasadach określonych w pragmatyce nauczycielskiej,
likwidacji świadczenia urlopowego,
zmniejszeniu wysokości dodatku wiejskiego.

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Wspólne stanowisko KSOiW NSZZ „Solidarność”, Forum – Oświata i ZNP


Zdecydowanie odrzucamy propozycje Ministerstwa Edukacji i Nauki z 21 września dotyczące zmian w pragmatyce nauczycielskiej – oto wspólne stanowisko przedstawicieli Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”, WZZ „Forum – Oświata” i Związku Nauczycielstwa Polskiego.
13 października odbyło się w Centrum Partnerstwa Społecznego “Dialog” spotkanie przedstawicieli trzech oświatowych związków zawodowych dotyczące propozycji MEiN przedstawionych związkom zawodowym 21 września br.
Po spotkaniu strony odczytały komunikat ze wspólnym stanowiskiem, na które składają się trzy punkty.

“Zdecydowanie odrzucamy propozycje Ministerstwa Edukacji i Nauki z 21 września 2021 r. dotyczące zmian w pragmatyce nauczycielskiej”
Domagamy się powiązania wysokości minimalnych stawek wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.
Domagamy się przywrócenia nauczycielom uprawnień do emerytur na zasadach określonych w art. 88 Karty Nauczyciela.
Strony deklarują wspólnie uzgadniane działania na rzecz:

– odrzucenia propozycji MEiN z 21.09.2021 r.

– realizacji wyżej wymienionych postulatów”.
Po spotkaniu strony odczytały komunikat ze wspólnym stanowiskiem, na które składają się trzy punkty.

“Zdecydowanie odrzucamy propozycje Ministerstwa Edukacji i Nauki z 21 września 2021 r. dotyczące zmian w pragmatyce nauczycielskiej”
Domagamy się powiązania wysokości minimalnych stawek wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.
Domagamy się przywrócenia nauczycielom uprawnień do emerytur na zasadach określonych w art. 88 Karty Nauczyciela.
Strony deklarują wspólnie uzgadniane działania na rzecz:

– odrzucenia propozycji MEiN z 21.09.2021 r.

– realizacji wyżej wymienionych postulatów”.
Po spotkaniu strony odczytały komunikat ze wspólnym stanowiskiem, na które składają się trzy punkty.

“Zdecydowanie odrzucamy propozycje Ministerstwa Edukacji i Nauki z 21 września 2021 r. dotyczące zmian w pragmatyce nauczycielskiej”
Domagamy się powiązania wysokości minimalnych stawek wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.
Domagamy się przywrócenia nauczycielom uprawnień do emerytur na zasadach określonych w art. 88 Karty Nauczyciela.
Strony deklarują wspólnie uzgadniane działania na rzecz:

– odrzucenia propozycji MEiN z 21.09.2021 r.

– realizacji wyżej wymienionych postulatów”.

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Spotkanie trzech oświatowych związków zawodowych

Dzisiaj, 13 października o godz. 13:00 odbędzie się w Radzie Dialogu Społecznego przy ulicy Limanowskiego 23 spotkanie trzech oświatowych związków zawodowych: ZNP, FZZ i oświatowej Solidarności.

Celem spotkania jest omówienie działań związanych z propozycjami MEiN, jakie minister edukacji przedstawił związkom zawodowym 21 września, a które polegają m.in. na:

zwiększeniu ewidencjonowanych godzin pracy,
faktycznym zmniejszeniu stawki godzinowej wynagrodzenia,
zmniejszeniu wymiaru urlopu wypoczynkowego,
likwidacji analizy średnich wynagrodzeń jako instrumentu kontrolnego osiągania ustawowych stawek wynagrodzenia,
likwidacji dodatku uzupełniającego,
likwidacji świadczenia na start dla nauczycieli stażystów,
likwidacji funduszu świadczeń socjalnych dla nauczycieli na zasadach określonych w pragmatyce nauczycielskiej,
likwidacji świadczenia urlopowego,
zmniejszeniu wysokości dodatku wiejskiego.
Związek Nauczycielstwa Polskiego w całości negatywnie opiniuje przedłożony do opinii rządowy projekt nowelizacji ustawy Karty Nauczyciela.

Proponowany przez Ministerstwo Edukacji i Nauki (MEiN) projekt nowelizacji zawiera rozwiązania skrajnie niekorzystne, negatywnie kształtujące sytuację prawną nauczycieli. Rządowy projekt nowelizacji ustawy Karta Nauczyciela Związek Nauczycielstwa Polskiego odbiera jako kolejną „reformę” dewastującą system oświaty i pragmatykę nauczycielską oraz uderzenie w prestiż zawodu nauczyciela.

Wprowadzane zmiany nie mają w żadnym stopniu charakteru projakościowego i stanowią jedynie następną, po likwidacji gimnazjów, próbę zmniejszenia przez obecny rząd kosztów związanych z wynagrodzeniami nauczycieli.

Pierwszym i podstawowym skutkiem rządowego projektu nowelizacji będzie likwidacja dziesiątek tysięcy etatów nauczycielskich, drugim skutkiem będzie zaś drastyczne ograniczanie uprawnień zawodowych tych nauczycieli, którzy utrzymają zatrudnienie w oświacie.

Zwiększanie prestiżu zawodu nauczyciela, który według deklaracji Ministra Edukacji i Nauki ma być celem rządowej nowelizacji Karty Nauczyciela, przejawia się w:

zwiększeniu ewidencjonowanych godzin pracy,
faktycznym zmniejszeniu stawki godzinowej wynagrodzenia,
zmniejszeniu wymiaru urlopu wypoczynkowego,
likwidacji analizy średnich wynagrodzeń jako instrumentu kontrolnego osiągania ustawowych stawek wynagrodzenia,
likwidacji dodatku uzupełniającego,
likwidacji świadczenia na start dla nauczycieli stażystów,
likwidacji funduszu świadczeń socjalnych dla nauczycieli na zasadach określonych w pragmatyce nauczycielskiej,
likwidacji świadczenia urlopowego,
zmniejszeniu wysokości dodatku wiejskiego.
Związek Nauczycielstwa Polskiego występuje do Ministra Edukacji i Nauki z postulatem, aby obecny rząd zaprzestał kolejnych prób „zwiększania prestiżu” zawodu nauczyciela, ponieważ każda tego typu próba kończy się dramatycznym pogorszeniem statusu zawodowego nauczycieli oraz utratą zatrudnienia.

Związek Nauczycielstwa Polskiego wyraża nadzieję, że celem Ministra Edukacji i Nauki, jak również obecnego rządu, mimo wszystko nie jest takie ukształtowanie statusu pracowniczego nauczycieli, który doprowadzi do rezygnacji nauczycieli z wykonywania tego zawodu i w konsekwencji trudności w znalezieniu nauczycieli na etaty wakujące w szkołach, tak jak to ma miejsce w wielu polskich miastach po zakończeniu ostatniej wielkiej rządowej reformy systemu oświaty, polegającej na likwidacji gimnazjów.

Uwagi szczegółowe

I. Zwiększenie wymiaru obowiązkowych i ewidencjonowanych zajęć

Projekt zakłada zwiększenie obowiązkowego pensum o 4 godziny, z jednoczesnym wprowadzeniem nowej kategorii zajęć ewidencjonowanych, tj. zajęć do dyspozycji dyrektora szkoły w wymiarze 8 godzin dla nauczycieli „tablicowych”.

Wszystkie dodatkowe godziny, a więc 4 godziny wchodzące w skład obowiązkowego pensum oraz 8 godzin do dyspozycji dyrektora szkoły, będą zajęciami ewidencjonowanymi. Zgodnie z treścią art. 42 ust. 7a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2215 ze zm.) – dalej KN, ewidencjonowane są wyłącznie zajęcia i czynności realizowane w ramach obowiązkowego pensum zajęć.

W związku z tym uznać należy, że obowiązkowe pensum wszystkich zajęć ewidencjonowanych na podstawie przedłożenia rządowego wzrasta łącznie o 12 godzin tygodniowo.

W konsekwencji dla nauczyciela objętego wymiarem 18-godzinnego pensum projekt zakłada faktyczny wzrost wszystkich zajęć ewidencjonowanych do 30 godzin tygodniowo.

Zaproponowane zmiany w systemie czasu pracy nauczycieli stanowią rozwiązania restrykcyjne i trudno je uznać za przejaw szczególnej dbałości Ministra Edukacji i Nauki o wzrost prestiżu zawodu nauczyciela.

II. Likwidacja etatów nauczycielskich

Zwiększenie obowiązkowego pensum o 4 godziny stanowi około 22% pensum 18-godzinnego. Oznacza to w konsekwencji konieczność zmniejszenia liczby etatów nauczycielskich o około 22% – w zakresie etatów nauczycielskich objętych podstawowym pensum tygodniowym (18-godzinnym).

Resort edukacji wskazuje w swoim opracowaniu ogólną liczbę obecnie zatrudnionych nauczycieli z wyłączeniem nauczycieli wychowania przedszkolnego – 552.073. Po wprowadzeniu zmian w zakresie czasu pracy nauczycieli, według informacji zawartej w przedmiotowym projekcie nowelizacji – liczba etatów spada do 508.056, a więc o 44.017 etatów.

Biorąc pod uwagę, że wzrost pensum o 4 godziny stanowi 22% tygodniowego pensum w wymiarze 18-godzinnym, szacunek resortu edukacji odnośnie likwidacji etatów nauczycielskich wydaje się być niedoszacowany trzykrotnie.

III. Obniżka wynagrodzenia nauczycieli

1. Resort edukacji w przedstawionym założeniu posługuje się pojęciem podwyżki wynagrodzenia nauczycieli, co w kontekście drastycznego zwiększenia wymiaru wszystkich zajęć ewidencjonowanych – jest stwierdzeniem nieprawdziwym.

Wprowadzenie obowiązku realizacji dodatkowych zajęć w ramach obowiązkowego pensum, a także zadań lub czynności do dyspozycji dyrektora szkoły – w dodatkowym, ewidencjonowanym wymiarze 12 godzin – powoduje, że godziny te należy zakwalifikować jako godziny faktycznie wchodzące w skład obowiązkowego tygodniowego wymiaru zajęć nauczycieli.

Należy ponownie zauważyć, że zgodnie z treścią art. 42 ust. 7a KN zajęcia i czynności realizowane w ramach obowiązkowego tygodniowego pensum są rejestrowane i rozliczane w okresach tygodniowych odpowiednio w dziennikach lekcyjnych lub dziennikach zajęć.

Skoro dodatkowe zajęcia do dyspozycji dyrektora szkoły wymiarze 8 godzin będą także ewidencjonowane, to należy je zaliczyć do godzin pracy, na podstawie których ustala się stawkę godzinową wynagrodzenia nauczyciela.

Porównanie wynagrodzenia godzinowego przed zmianą i po zmianie prowadzi do wniosku, że rządowy projekt nie zawiera podwyżki wynagrodzenia nauczycieli, lecz jego faktyczną obniżkę.

2. W obecnym stanie prawnym najwyższa stawka wynagrodzenia zasadniczego dla nauczyciela dyplomowanego wynosi 4.046 zł. Zatem stawka wynagrodzenia zasadniczego (bez dodatku stażowego) za jedną godzinę pracy wynosi 54 zł.

3. W przypadku wynagrodzenia wynikającego z projektu nowelizacji najwyższa stawka wynagrodzenia zasadniczego dla nauczyciela dyplomowanego wynosi 5.130 zł (bez dodatku stażowego).

Po wprowadzeniu w życie proponowanych przez resort edukacji zmian łączny wymiar godzin ewidencjonowanych będzie wynosił 30 godzin tygodniowo dla nauczyciela objętego dziś pensum 18-godzinnym (18 godzin pensum + 4 godziny dodatkowych zajęć w ramach pensum + 8 ewidencjonowanych dodatkowych godzin do dyspozycji dyrektora). Zatem po zmianie stawka wynagrodzenia zasadniczego (bez dodatku stażowego) za jedną godzinę pracy wynosić będzie 41,1 zł.

IV. Automatyczne ograniczenie zatrudnienia nauczycieli pozostających w starym systemie czasu pracy

1. Rządowa nowelizacja zakłada możliwość wyboru przez nauczyciela nowego systemu czasu pracy, bądź pozostania w starym systemie czasu pracy, tj. czy wybiera on pracę w zwiększonym o 4 godziny pensum oraz dodatkowym wymiarze 8 godzin ewidencjonowanych, czy też chce pozostać w dotychczasowym wymiarze pensum.

Zgodnie z regulacjami wskazanymi w treści rządowej nowelizacji wybór pozostania w starym systemie czasu pracy oznaczać będzie zdecydowane pogorszenie warunków pracy i płacy nauczycieli w zakresie wynagrodzenia.

Zgodnie z założeniami nowelizacji wybór starego systemu czasu pracy nie spowoduje, że nauczyciel nadal będzie pracował na dotychczasowych warunkach zatrudnienia, a więc w pełnym wymiarze czasu pracy i z pełnym wynagrodzeniem, tylko oznacza automatyczne przejście nauczyciela w ograniczenie zatrudnienia.

Proporcjonalny wymiar ograniczenia zatrudnienia ww. nauczyciela będzie odzwierciedlał relację między nowym pensum 22-godzinnym, a starym pensum 18-godzinnym, przy założeniu, że nauczyciel utrzyma w ramach swojego zatrudnienia 18 godzin tygodniowo (o czym mowa poniżej w punkcie 2).

Oczywiście ograniczenie wymiaru zatrudnienia oznacza także proporcjonalne ograniczenie wynagrodzenia. Tak więc wszyscy nauczyciele, którzy nie zdecydują się na pracę w zwiększonym wymiarze godzin ewidencjonowanych w ramach nowego systemu czasu pracy, mimo że będą wypracowywać pełny wymiar zatrudnienia według „starych zasad”, będą pracowali w ograniczeniu z proporcjonalnie zmniejszonym wynagrodzeniem.

2. Kolejną drastyczną zmianą w zakresie uprawnień pracowniczych, a także podstawowych zasad prawidłowej legislacji, jest wyłączenie zasady określonej w art. 22 ust. 2 KN, że ograniczenie zatrudnienia może być dokonywane jedynie do ½ etatu.

W propozycji rządowej – jeżeli nauczyciel zdecyduje się na pozostanie w „starym systemie” czasu pracy, będzie mógł mieć dokonane ograniczenie zatrudnienia także poniżej ½ etatu, a więc np. do 1 godziny zajęć tygodniowo.

Jest to rozwiązanie naruszające podstawowe zasady pracownicze, a także podstawowe zasady prawidłowej legislacji.

Nowelizacja nie zakłada więc wprowadzenia przepisów przejściowych, które utrzymywałyby dotychczasowe regulacje w odniesieniu do tych osób, które nie zamierzają podlegać nowym regulacjom. Projekt rządowy zakłada automatyczne wprowadzenie wszystkich zmian wobec wszystkich nauczycieli – z ewidentnym pogorszeniem warunków zatrudnienia nauczycieli, którzy nie zechcą podlegać nowym regulacjom.

V. Zmniejszenie wysokości dodatku wiejskiego

Kolejna negatywna zmiana dotyczy likwidacji dotychczasowych zasad ustalania wysokości dodatku wiejskiego.

Zgodnie z treścią art. 54 ust. 5 KN nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, zatrudnionemu na terenie wsi lub w mieście liczącym do 5000 mieszkańców, przysługuje odrębny dodatek w wysokości 10% wynagrodzenia zasadniczego.

Tak więc stawka dodatku wiejskiego dla nauczyciela dyplomowanego o najwyższym poziomie wykształcenia wynosi obecnie 404 zł.

Po zmianie dodatek wiejski będzie ustalany w stałej kwocie (300 zł).

VI. Likwidacja świadczenia na start dla nauczycieli stażystów

Kolejna negatywna zmiana polega na likwidacji świadczenia na start dla nauczycieli stażystów. Obecnie na podstawie art. 53a ust. 4 KN nauczyciel stażysta odbywający staż na stopień nauczyciela kontraktowego może otrzymać świadczenie na start w wysokości 1000 zł nie więcej niż jeden raz w okresie całego zatrudnienia.

Należy zwrócić uwagę, że świadczenie na start zostało wprowadzone z dniem 1 września 2019 r., po zlikwidowaniu zasiłku na zagospodarowanie określonym w art. 61 ust. 1 KN. Zasiłek na zagospodarowanie wynosił dwumiesięczne wynagrodzenie zasadnicze, ostatnio otrzymywane przez nauczyciela.

Tak więc w ramach kolejnych reform najpierw został zlikwidowany zasiłek na zagospodarowanie w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, a obecnie likwidowane jest świadczenie na start w wysokości 1000 zł.

Obecnie nauczyciele rozpoczynający pracę w ramach podnoszenia etosu zawodowego przez obecny rząd – nie otrzymają już żadnego wsparcia.

VII. Likwidacja nauczycielskiego odpisu na fundusz socjalny i świadczenia urlopowego

Kolejna negatywna zmiana do likwidacji funduszu socjalnego dla nauczycieli i świadczenia urlopowego.

W obecnie obwiązującym stanie prawnym nauczyciele mają prawo do świadczenia urlopowego wypłacanego na podstawie art. 53 ust. 2a KN oraz dofinansowania wypoczynku na zasadach określonych w regulaminie wydanym na podstawie art. 8 ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 746 ze zm.).

Rządowa propozycja nowelizacji zakłada przejście od 2023 r. do powszechnego sposobu naliczania wysokości odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych określonych ustawie z dnia 4 marca 1994 r.

Tym samym nauczyciele utracą prawo do świadczenia urlopowego, ponieważ na podstawie ustawy z dnia 4 marca 1994 r. ustawy świadczenie urlopowe jest wypłacane tylko w sytuacji nieprowadzenia funduszu socjalnego przez pracodawcę.

Ta zmiana ma również wymiar wyłącznie oszczędnościowy.

VIII. Skrócenie wymiaru urlopu wypoczynkowego i zmiany w zakresie jego udzielania

Kolejna negatywna zmiana w rządowej nowelizacji dotyczy ograniczenia wymiaru urlopu wypoczynkowego dla nauczycieli szkół feryjnych.

Obecnie nauczycielowi szkoły feryjnej przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania (art. 64 ust. 1 KN).

W obecnie obowiązującym systemie, choć przerwy świąteczne nie stanowią dla nauczycieli okresu urlopu wypoczynkowego, okres przerwy świątecznej nie był rozliczany w ramach urlopu wypoczynkowego. To samo dotyczy dodatkowych dni wolnych od pracy zarządzonych przez dyrektora szkoły.

Po zmianie nauczycielowi szkoły feryjnej przysługiwać będzie urlop wypoczynkowy w wymiarze 50 dni. Po wprowadzeniu nowych zasad urlop wypoczynkowy będzie udzielany na wniosek nauczyciela, jeżeli nauczyciel będzie chciał skorzystać z:

ferii zimowych,
ferii letnich,
zimowej przerwy świątecznej (np. mieć wolne w Wigilię Bożego Narodzenia lub Sylwestra),
wiosennej przerwy świątecznej,
dni wolnych od zajęć dydaktyczno-wychowawczych (w zależności od typu szkoły: do 6 dni w szkołach podstawowych, szkołach branżowych, szkołach policealnych oraz centrach kształcenia zawodowego i placówek kształcenia ustawicznego, do 10 dni w liceach i technikach).
Jest to drastyczna zmiana na niekorzyść, niemająca żadnego związku z postulowanym przez resort edukacji wzrostem prestiżu zawodu nauczyciela.

IX. Utrata prawa do wynagrodzenia z tytułu godzin ponadwymiarowych za pracę w okresie przerw świątecznych i dodatkowych dni wolnych od pracy

Kolejna negatywna konsekwencja zmian związanych z udzielaniem urlopu wypoczynkowego będzie dotyczyła oszczędności związanych z utratą prawa do wynagrodzenia z tytułu godzin ponadwymiarowych w okresie świadczenia pracy w czasie przerw świątecznych lub w czasie dodatkowych dni wolnych od pracy zarządzonych przez dyrektora szkoły.

W okresie przerw świątecznych, a także w okresie dodatkowych dni wolnych od pracy zarządzonych przez dyrektora szkoły, nie są realizowane zajęcia dydaktyczne w związku z tym, że okresy te stanowią dni wolne dla uczniów. Jeżeli nauczyciel nie skorzysta w tym czasie z urlopu, nie uzyska prawa do wynagrodzenia urlopowego wraz z uśrednionym wynagrodzeniem z tytułu godzin ponadwymiarowych.

Tym samym w okresie przerw świątecznych, a także w okresie dodatkowych dni wolnych od pracy nauczyciele nie będą mogli realizować przydzielonych im godzin ponadwymiarowych. Zatem w miesiącach w których przypadają przerwy świąteczne i dodatkowe dni wolne od pracy, nauczyciele proporcjonalnie utracą prawo do wynagrodzenia z tytułu godzin ponadwymiarowych.

W tym elemencie również występuje oszczędność w zakresie wydatków na wynagrodzenia nauczycielskie, niemająca żadnego związku z postulowanym przez resort edukacji wzrostem prestiżu zawodu nauczyciela.

X. Likwidacja dodatku uzupełniającego i obowiązku przeprowadzania analizy średnich wynagrodzeń nauczycieli

Zaproponowana nowelizacja w zakresie systemu wynagradzania stanowi zdecydowane pogorszenie warunków pracy i płacy. Zmiana ta nie stanowi, wbrew deklaracjom MEiN, zmiany systemowej systemu wynagradzania.

Zgodnie z założeniem nowelizacji uchylony ma być obowiązek przeprowadzania analizy osiągania średnich wynagrodzeń i wypłacania dodatku uzupełniającego w przypadku ustalenia, że stawki średniego wynagrodzenia nie są osiągane (art. 30a KN).

Zakładanym skutkiem nowelizacji w tym zakresie jest więc ograniczenie kosztów wynagrodzeń związanych z etatami nauczycielskimi w szkołach objętych zakresem obowiązywania pragmatyki nauczycielskiej.

Zachowany ma być co do zasady obowiązek kontrolowania średnich wynagrodzeń nauczycieli przez regionalne izby obrachunkowe (art. 30b KN), ale wobec uchylenia mechanizmu kompensowania nieuzyskanych średnich za pomocą dodatku uzupełniającego, kontrolowanie przeciętnych wynagrodzeń przez regionalne izby obrachunkowe będzie miało charakter iluzoryczny i pozorny.

Zamiast systemu średnich wynagrodzeń podlegających analizie i kontroli, wprowadzony będzie system tzw. przeciętnego wynagrodzenia, jednakże – jak już wspomniano powyżej – bez żadnych mechanizmów kontrolnych.

Wysokość tzw. przeciętnego wynagrodzenia ustalana będzie nadal przez polityków w ustawie, a deklarowana wysokość wynagrodzenia w gospodarce narodowej będzie dla nich jedynie sugestią. W praktyce oznacza to dowolność ustalania stawek tzw. przeciętnego wynagrodzenia.

W nowelizacji brak jest informacji dotyczących z jakiego okresu miałaby być brana pod uwagę wysokość wynagrodzenia z gospodarki narodowej – mogą to być poszczególne kwartały, bądź cały rok. Jednakże wysokość wynagrodzenia w gospodarce narodowej za cały rok podawana jest w lutym kolejnego roku, więc uniemożliwia prace nad budżetem oświatowym, ustalenie kosztów podwyżki wynagrodzeń oraz zastosowanie podwyżek od 1 stycznia.

Inaczej kwestię tę reguluje projekt nowelizacji systemu wynagrodzeń sformułowany przez Komitet Inicjatywy Obywatelskiej, popieranej przez ZNP, który stwierdza, że wysokość średnich wynagrodzeń stanowi określony procent ogłoszonej wysokości wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ale bez likwidacji obowiązku przeprowadzania analizy średnich wynagrodzeń, ani bez likwidacji obowiązku wypłaty dodatku uzupełniającego w przypadku ustalenia, że stawki średniego wynagrodzenia nie są osiągane.

Inicjatywa Obywatelska popierana przez ZNP zachowuje obowiązek przeprowadzania analizy i wypłacania dodatku uzupełniającego.

Należy podkreślić, że likwidacja konieczności przeprowadzania analizy średnich i wypłaty dodatku uzupełniającego czyni z rozwiązania rządowego normę pustą. Będzie to martwy zapis bez żadnych pozytywnych skutków w zakresie wynagrodzeń nauczycieli.

Bez wątpienia negatywnym skutkiem likwidacji obowiązku przeprowadzania analizy średnich i wypłaty dodatku uzupełniającego, jest możliwość nieosiągania przez nauczycieli stawek tzw. przeciętnego wynagrodzenia, skoro zostanie usunięty mechanizm kontrolny, określony w art. 30a KN.

W tym miejscu należy zauważyć, że normy art. 30a i art. 30b KN zostały wprowadzone w 2009 r., jako odpowiedź m.in. na postulat Związku Nauczycielstwa Polskiego, zmierzające do wprowadzenia mechanizmu zabezpieczającego osiąganie wysokości średnich stawek wynagrodzenia nauczycieli. Powszechną praktyką było bowiem obchodzenie przez organy prowadzącego dyspozycji art. 30 ust. 3 KN, a tym samym skutek w postaci nieosiągania przez nauczycieli średniego wynagrodzenia.

Przywołać należy uzasadnienie do nowelizacji wprowadzającej do obiegu prawnego art.30a i art. 30b KN (druk sejmowy 1231 – Sejm RP VI kadencji):

„(…) Stosownie do znaczenia edukacji w rozwoju społeczności, w tym społeczności lokalnych, w przepisie nakłada się na organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego obowiązek informowania o wysokości faktycznie ponoszonych wydatków na wynagrodzenia odpowiednio rad gmin, powiatów, sejmików województw, dyrektorów prowadzonych szkół i placówek oraz związków zawodowych zrzeszających nauczycieli. Powyższe ma na celu zapewnić przejrzystość, czytelność i powszechność w zakresie sposobu realizacji przez dany samorząd kluczowego zadania własnego, jakim jest edukacja. Mając na uwadze konieczność zagwarantowania wypłaty wynagrodzeń na poziomie wynikającym z ustawy – w art. 30b KN, przewiduje się dodatkowo wprowadzenie obowiązku kontroli w danej JST przez regionalną izbę obrachunkową wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli (…)”.

XI. Awans zawodowy nauczycieli

Kompleksowe zmiany w awansie zawodowym nauczycieli należy projektować w zdecydowanie dłuższym okresie czasu niż ma to miejsce obecnie, po dokonaniu wszechstronnej analizy celowości i zakresu proponowanych rozwiązań, a także pod kątem ich wpływu na rozwój zawodowy nauczyciela i rzeczywiste podniesienie prestiżu tego zawodu. W przygotowaniu propozycji zmian powinni uczestniczyć eksperci – przedstawiciele nauki oraz doświadczeni nauczyciele praktycy.

Poważne wątpliwości budzi zakres tematyczny egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego, który naszym zdaniem w niektórych jego elementach podważa wiedzę nauczyciela z psychologii, metodyki/dydaktyki, pedagogiki – uzyskaną w ramach przygotowania pedagogicznego, a także badanie predyspozycji do wykonywania zawodu po ukończeniu studiów wyższych i co najmniej czteroletnim zatrudnieniu na stanowisku nauczyciela. Czy stać nas na kształcenie osób, które nie posiadają odpowiednich predyspozycji do wykonywania zawodu nauczyciela? Ten aspekt powinien być przedmiotem szerszej dyskusji – być może weryfikacja predyspozycji powinna być dokonywana na wcześniejszym etapie (np. w toku studiów wyższych).

Kluczową kwestią jest stabilizacja stosunku pracy nauczyciela. W materiale ministerstwa brak jest odniesienia do kwestii zatrudnienia, w tym w kontekście awansu zawodowego – jakie umowy będą zawierane (umowa na czas określony, nieokreślony, zatrudnienie na podstawie mianowania)? Należy domniemywać, że nauczyciele bez stopnia awansu zawodowego będą zatrudnieni przez okres co najmniej czterech lat na umowach terminowych.

XII. Ocena pracy nauczycieli

Związek Nauczycielstwa Polskiego odrzuca i nie akceptuje propozycji zmian związanych z oceną pracy nauczycieli, w takim zakresie jak przedstawiono w materiale ministerstwa.

Naszym zdaniem koncepcja oceny pracy jest nieprzemyślana, a sposób kontroli poprzez kryteria będzie wręcz systemem opresyjnym wobec nauczycieli. Koncepcja ta nie była konsultowana ze środowiskiem edukacyjnym i jest w dużym stopniu powtórzeniem już wcześniej odrzuconej przez Związek propozycji.

Warszawa, 8 października 2021 r.

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone

Życzenia z okazji DEN

Opublikowano Bez kategorii | Komentarze są wyłączone